Tiếp theo các thông tin một hội viên “đạo” thơ của hai hội viên Hội nhà văn; ý kiến của nhà thơ Hữu Thỉnh và nhà thơ Lò Ngân Sủn xung quanh sự việc này, chúng tôi đã nhận được phản hồi từ bà Đào Kim Hoa, người đang bị coi là mạo danh hai nhà thơ nói trên. Trong giải trình của bà Hoa có nhiều điểm chưa rõ, nhưng tôn trọng quyền thông tin hai chiều, chúng tôi đăng lại nội dung cuộc trao đổi này và sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc diễn biến vụ việc.
Vì sao chị có được thông tin Festival thơ Quốc tế Đài Bắc và làm thế nào chị có thư mời của Ban tổ chức Festival thơ này?
- Một người bạn của tôi có quen với chị Kaitlin (Điều phối viên của Cục Văn hóa Đài Bắc). Chị ấy giới thiệu với chị Kaitlin về tôi. Khi trao đổi qua email với Kaitlin về Festival thơ Quốc tế Đài Bắc họ muốn mời một người tham dự. Tôi cũng đã nói nên mời 3 người vì tôi chỉ là dịch giả thôi, nhưng họ trao đổi với tôi lại là chỉ mời một người.
Sau đó Ban tổ chức yêu cầu mỗi nhà thơ gửi 4 bài thơ, tôi đã email lại là tôi không có thơ, tôi chỉ dịch thôi. (Nhưng thật ra tôi cũng có làm thơ, và cũng đã dịch thơ mình sang tiếng Anh rồi, nhưng tôi nghĩ thơ mình không hay). Email chúng tôi trao đổi tôi đã in ra từ hồi đấy và rất may là vẫn giữ lại. (Còn email tôi dùng là hộp thư cơ quan và giờ cơ quan đã thay đổi nhiều lần rồi).
| Email mà bà Hoa cung cấp cho phóng viên VietNamNet là thư trao đổi giữa Ms. Kaitlin với ông Nguyễn Xuân Tùng nào đó với tư cách là đại diện cho Ban đối ngoại Hội nhà văn Việt Nam. Trong thư này, ông Tùng đề nghị Ms. Kaitlin nếu mời được 3 người sang dự Festival thơ là hay nhất. Người đầu tiên sẽ là ông, người thứ hai là nữ thi sĩ kiêm dịch giả Đào Kim Hoa vì có lợi thế là có thể giúp các nhà văn, nhà thơ trong quá trình giao tiếp. Người thứ ba là ai thì ông đang tìm (sẽ là một nhà văn hay nhà thơ nào đó) rồi thông báo lại sau. Như vậy đây chưa phải là thư của bà Hoa trao đổi trực tiếp với Ms. Kaitlin. |
Thơ tôi đã gửi cho Ban tổ chức là 2 bài của nhà thơ Lò Ngân Sủn “Đứng trước em” và “Người đẹp” (Standing before you; Beautiful woman – Translated by Dao Kim Hoa and Joseph Duemer) và một chùm thơ của nhà thơ Hữu Thỉnh: “Thư mùa đông”, “Thơ viết ở biển”, “Đợi”, “Hỏi”, “Tạm biệt Sầm Sơn”, “Thơ dưới mái hiên” (Winter letter; Poem written by the sea; Waiting; Questions; Good-bye beach Sam Son; Poem under the porch roof – Translated by Dao Kim Hoa and Joseph Duemer).
Chùm thơ của Hữu Thỉnh được dịch trước đó mấy năm, do tôi và Joseph đã dịch chung rồi gửi sang Thái Lan (năm 1999) vì nhà thơ Hữu Thỉnh được giải thưởng văn học Đông Nam Á. Tôi nghĩ, trong cộng đồng nói tiếng Anh, rất nhiều người biết đấy là thơ của Hữu Thỉnh vì cuộc đi Thái Lan lần đó, chúng tôi đều gửi tặng tờ bướm đó cho những đối tác của Hội nhà văn Việt Nam. Cũng là bản dịch đó, tôi gửi sang phía Đài Bắc.
Tham dự Festival thơ, chị có nói rõ mình chỉ là dịch giả không?
- Trong chương trình Festival ấy, có một buổi đọc thơ của các nhà thơ ASEAN, chứ không phải là một buổi đọc thơ cho riêng tôi. Mỗi người đọc 2 bài thơ, hay 4 bài thơ. Riêng nhà thơ Nhật còn thổi sáo và pha trà rất công phu. Tôi thấy ngại vì đáng ra họ mời nhà thơ nhưng tôi chỉ là dịch giả.
Tôi chỉ đọc 4 bài thơ đúng một lần, trước khi đọc tôi cũng nói rõ: “Đây là thơ của hai nhà thơ nổi tiếng ở Việt Nam là Hữu Thỉnh và Lò Ngân Sủn, tôi chỉ là người chuyển ngữ sang tiếng Anh. Tôi nghĩ công việc dịch vô cùng khó khăn nhưng nó cũng là người tái tạo lại tác phẩm lần thứ 2″. Tôi không nói được tiếng Trung, không hiểu sao lại có chuyện xảy ra như vậy.
Lần ấy họ mời tôi đi một tháng, trong chương trình đó có mời chúng tôi ở lại để dự trại sáng tác thơ. Lúc đó đang có lụt ở Đài Bắc, thêm vào đó chương trình chán và vừa xảy ra vụ khủng bố 11-9-2001 tại Mỹ nên tôi sốt ruột và xin về sớm, khi tham dự Festival ấy mới 2 tuần, thậm chí tôi còn trả lại số tiền mà BTC cấp cho 1 tháng chi phí. Sau đó, tôi về và không liên hệ lại với họ.
Trở về Việt Nam sau lần tham dự Festival thơ Quốc tế Đài Bắc, tôi đã báo cáo với anh Hữu Thỉnh (thủ trưởng của tôi) là: Em đã sang bên đấy, đọc thơ của anh và anh Sủn, người ta rất là khen thơ các anh. Tôi đã báo cáo lại toàn bộ chương trình cho anh Hữu Thỉnh, nhưng phía bên Đài Bắc dịch những bài thơ đó sang tiếng Trung hay như thế nào thì tôi hoàn toàn không có thông tin.
Tôi đã gửi thơ của nhà thơ Hữu Thỉnh và Lò Ngân Sủn, tôi ghi rất rõ ràng rồi, nhưng tôi không biết từng bước BTC chuẩn bị và làm như thế nào.
Tôi cũng không quen anh Trần Lê dịch thơ kia. Nếu nói về bản quyền, tôi là người có quyền trong bản dịch tiếng Anh của tôi, anh Trần Lê khi dịch nếu liên hệ với tôi, tôi sẽ có cơ hội cải chính, đằng này thì không, nên đến giờ đọc bài trên VietNamNet tôi ngớ người ra.
Chị có xin phép 2 nhà thơ Hữu Thỉnh và Lò Ngân Sủn được cầm thơ sang Festival thơ Quốc tế Đài Bắc để đọc không?
- Có và các anh ấy đã đồng ý. Tôi đã từng làm việc với anh Lò Ngân Sủn không chỉ dịch hai bài thơ kia sang tiếng Anh, mà tôi đã dịch cho anh ấy một chùm thơ “Những đứa con của núi”. Anh Sủn muốn in một tập thơ song ngữ, hoặc tờ bướm gì đấy. Tôi đã dịch được 40 bài thơ của anh Sủn rồi, tôi định in thành sách thì anh Sủn đột qụy.
| Khi phóng viên báo VietNamNet trao đổi lại với nhà thơ Hữu Thỉnh (trưa ngày 20/6/2009), nhà thơ Hữu Thỉnh cho biết chị Đào Kim Hoa chưa từng xin phép ông mang hai bài thơ “Thư mùa đông”, “Thơ viết ở biển” sang Festival thơ Quốc tế Đài Bắc để đọc. Còn ông Lò Ngân Sủn cũng cho biết thêm: Từ hồi ông bị bệnh đến nay, ông chưa từng liên lạc gì với chị Hoa, bản thân chị Hoa cũng chưa từng liên lạc với ông sau khi chị ấy dịch giúp ông mấy chục bài thơ sang tiếng Anh. (Như vậy đồng nghĩa là bà Đào Kim Hoa chưa từng xin phép ông Lò Ngân Sủn mang hai bài thơ sang đọc trong khuôn khổ Festival thơ này) |
Chị có biết Festival thơ này chỉ mời bản thân nhà thơ có tác phẩm tham dự không?
- Tôi biết. Tôi biết chỉ là mời tác giả. Mà thậm chí tôi đã công khai với Ban tổ chức tôi không là tác giả, tôi là dịch giả, nhưng cuối cùng họ vẫn chọn tôi. Tôi đi, tôi hoàn toàn không có ý đồ giấu mình là dịch giả.
Sao trong email trao đổi với Ban tổ chức, chị không nói rõ luôn là «nên mời nhà thơ Hữu Thỉnh hay Lò Ngân Sủn» thay cho việc chỉ đề nghị họ nên mời 3 người ?
- Tôi mới nói chung chung như thế, nhưng họ chỉ muốn mời một người và họ chọn tôi.
Chị có cho rằng mình là trường hợp đặc biệt, tức là họ mời dịch giả Việt Nam chứ không mời nhà thơ chính thức Việt Nam tham dự?
- Đúng rồi, tôi là trường hợp đặc biệt, mà chỉ có mỗi mình tôi là nữ thôi, còn lại toàn là nam. Tôi có hỏi Ban tổ chức (tức Kaitlin) là tại sao chọn tôi, chị ta chỉ cười và không nói gì cả. Thật ra tôi đi, tôi cũng cảm thấy không thoải mái lắm, tôi vẫn thích có nhà thơ đi cùng hơn. (Cũng tiếc là các nhà văn Việt Nam rất hạn chế về ngoại ngữ, đi sang nước ngoài cần có người phiên dịch, nếu một nhà thơ không biết tiếng Anh hay ngôn ngữ nước được mời sang đó cũng không thể đọc được)
Tôi rất mừng là sức ảnh hưởng của thơ Lò Ngân Sủn và Hữu Thỉnh lớn như vậy trong giới nói tiếng Trung, đấy cũng là điều là người Hội nhà văn Việt Nam rất mong muốn. Vì xưa nay, tiếng Anh và Pháp mình đều được giới thiệu, nhưng tiếng Trung thì không được nhiều.
